Onderhoud van schuttingen: welk materiaal vraagt het meeste werk?

Wie een nieuwe erfafscheiding kiest, kijkt logischerwijs direct naar het prijskaartje en het visuele plaatje. Toch schuilt de echte impact van die keuze in de jaren die volgen. Een schutting staat vier seizoenen per jaar bloot aan uv-straling, temperatuurschommelingen en langdurige vochtbelasting. Deze omgevingsfactoren reageren op elk type materiaal anders. Waar het ene materiaal nauwelijks verandert, ondergaat het andere materiaal continu een biologisch proces. Om een miskoop te voorkomen, is het essentieel om vooraf de technische eigenschappen en het daaraan gekoppelde onderhoud van verschillende schuttingmaterialen grondig te analyseren.

Houten schuttingen: natuurlijke schoonheid met onderhoud

Hout blijft een onverminderd populaire optie. Technisch gezien is hout een hygroscopisch materiaal. Dit betekent dat de houtcellen constant vocht opnemen uit de omgeving en dit bij droogte weer afgeven. Dit proces van krimpen en uitzetten veroorzaakt op den duur microscheurtjes in het oppervlak. Hierdoor krijgt vocht nog dieper vrij spel, wat de ideale voedingsbodem vormt voor algen, schimmels en houtrot. Wie kiest voor zachthout, kiest voor een materiaal dat kunstmatig is behandeld met biociden om de levensduur te verlengen. Om de bescherming te behouden, moet zo’n schutting elke twee tot drie jaar grondig worden gereinigd met een milde algenreiniger, licht worden opgeschuurd en voorzien van een beits. Hardhout bevat van nature hogere concentraties olie en looizuur, waardoor het biologisch veel beter bestand is tegen rot. Onder invloed van uv-straling breekt de lignine in het hout echter af, waardoor de planken binnen een jaar zilvergrijs verkleuren. Hoewel dit technisch geen kwaad kan voor de sterkte, vereist het behoud van de oorspronkelijke roodbruine kleur een jaarlijkse behandeling met speciale hardhoutolie.

Composiet: een onderhoudsvriendelijk alternatief

Als tegenhanger van natuurhout wint hout-kunststof-composiet (WPC) snel terrein. Dit materiaal bestaat uit een geperste mix van houtstof en polymeren. Doordat de kunststof deeltjes de organische houtvezels volledig inkapselen, verdwijnt de hygroscopische eigenschap bijna volledig. Water kan de kern van het materiaal simpelweg niet binnendringen. Een composiet schutting laten plaatsen betekent in de praktijk dat schuren, schilderen en oliën definitief tot het verleden behoren. Het materiaal kan niet rotten, splintert niet en is ongevoelig voor insectenplagen. Het weinige onderhoud dat overblijft, is puur voor het oog.  Wel is het bij de montage cruciaal dat er gewerkt wordt met speciale rvs-montageclips en dat er voldoende ruimte in de profielen wordt vrijgelaten. Kunststof reageert namelijk sterk op temperatuur: het zet uit bij hitte en krimpt bij kou. Zonder deze technische speling kunnen de planken onder spanning komen te staan en onherstelbaar kromtrekken.

De rol van een specialist

Bij het maken van de juiste afweging tussen esthetiek en onderhoud is professionele expertise onmisbaar. Een gespecialiseerd bedrijf zoals Schuttingkampioen kijkt verder dan alleen de materiaalkeuze. Zij analyseren de specifieke omgevingsfactoren van uw tuin. Staat de schutting de hele dag in de volle zon, of juist continu in de schaduw onder een vochtige boomgrens? Dit soort factoren bepaalt welk materiaal technisch het beste presteert op die locatie. Daarnaast beschikt een specialist over de vakkennis om verschillende materialen met elkaar te combineren tot een uiterst duurzaam systeem. Een populair voorbeeld hiervan is de beton-houtschutting. Door houten tuinschermen te monteren tussen robuuste betonpalen en te laten rusten op een betonnen onderplaat, wordt het kwetsbare hout volledig losgekoppeld van de vochtige ondergrond. Hierdoor wordt de kans op vroegtijdige paalrot aan de basis verminderd. 

Schutting van metaal: de sterkhouder

Voor wie maximale sterkte en een strakke, industriële look wenst, is een metalen schutting een serieuze optie. Vaak wordt hierbij gekozen voor verzinkt staal, aluminium of cortenstaal. Aluminium is van nature corrosiebestendig omdat het bij contact met zuurstof direct een beschermend oxidelaagje aanmaakt. Het materiaal is licht, extreem vormvast en behoeft  geen enkel technisch onderhoud. Bij constructiestaal ligt dat anders. Staal is ijzersterk, maar zonder bescherming uiterst gevoelig voor roest. Om dit te voorkomen, moeten de stalen elementen thermisch verzinkt zijn en bij voorkeur voorzien van een meerlaagse poedercoating. Deze coating beschermt het metaal tegen zuurstof en water. Mocht deze laklaag door krassen of impact beschadigd raken, dan moet dit direct worden bijgewerkt met een primer en een lakstift om te voorkomen dat roest onder de resterende coating kruipt. Cortenstaal vormt hierop een uitzondering: dit metaal is juist ontworpen om oppervlakkig te roesten, waarbij de dichte roesthuid het onderliggende materiaal afsluit van verdere corrosie.

Onderschat het onderhoud niet

De grootste fout die consumenten maken, is dat de initiële aanschafprijs leidend wordt gemaakt bij de beslissing. Een budgetvriendelijk houten scherm lijkt op de dag van aankoop financieel de slimste keuze. Als men echter de Total Cost of Ownership over een periode van vijftien jaar uitrekent, ziet de rekensom er heel anders uit. De kosten voor kwalitatieve buitenbeits, schuurpapier, kwasten en reinigingsmiddelen lopen door de jaren heen flink in de papieren. Daarnaast mag de factor ’tijd’ niet worden onderschat. Het grondig behandelen van een lange schutting kost al snel meerdere vrije weekenden. Als dat onderhoud door tijdgebrek of fysieke omstandigheden wordt verwaarloosd, daalt de levensduur van een naaldhouten schutting naar slechts zeven tot tien jaar. Een composiet of metalen schutting vraagt weliswaar om een hogere investering aan de voorkant, maar presteert over de gehele levenscyclus financieel en praktisch gezien vaak gunstiger.